Als we volwassen zijn hebben we zo'n 210 verschillende botten. Botten hebben de taak ons lichaam structuur en stevigheid te geven, naast bescherming van onze organen. Het langste bot is ons dijbeen en het kleinste bot is de stijgbeugel in ons oor (2 mm). Gemiddeld bedraagt het gewicht van al onze botten samen zo'n 15 kg.

Onze botten, afkomstig uit kraakbeen en bindweefsel, blijven niet ons leven lang hetzelfde. Het botweefsel wordt namelijk constant aangemaakt en weer afgebroken. Het wordt voortdurend aangepast aan de omstandigheden. Ons dijbeen bijvoorbeeld, oorspronkelijk gevormd uit kraakbeen, wordt zodanig opgebouwd dat het duw- en trekkrachten van wel 1.700 kg kan weerstaan.

EERSTE HULP BIJ BEENBREUK

Dat is aan de ene kant natuurlijk gunstig, want breken we een been, dan herstelt het been ook weer. Aan de andere kant hebben diverse andere organen in ons lichaam invloed op dit proces van afbraak en aanmaak. Hebben we bepaalde gezondheidsproblemen, gebruiken we bepaalde medicijnen of worden we ouder, dan wordt de kwaliteit van het bot slechter.

Om het gewicht van botten zo laag mogelijk te houden, zijn de botten opgebouwd uit een stevige benige mantel, omgeven door het botvlies, met middenin een netvormig systeem van been balkjes die het bot een sponsachtig aanzien geven. Tussen die been balkjes zit het beenmerg. De opbouw is zodanig dat het bot een grote stevigheid krijgt in de richtingen waarin het wordt belast met name in de lengterichting, en wordt het gewicht van het bot zo laag mogelijk gehouden.

Bij een abnormale belasting van een bot kan het bot scheuren of breken. Al naar gelang het bot al of niet door de huid heen steekt, spreken we van een gecompliceerde of ongecompliceerde breuk, bij de laatste is de huid intact. Hebt u de indruk dat uw been of het been van degene aan wie u hulp verleent gebroken is, probeer het been dan zo te steunen dat de stand niet verandert, met andere woorden leg het been niet recht. Door de stand te veranderen, kan extra schade optreden aan omliggende weefsels. Dek een eventuele wond (gecompliceerde breuk) af.

Nadat foto’s zijn gemaakt, is duidelijk wat er aan de hand is en zal een behandeling worden gekozen. De specialist kan kiezen voor gips of een operatieve behandeling.

GOEDE BLOEDVOORZIENING

Voor gips wordt vaak gekozen als de botstukken niet of slechts weinig van elkaar zijn gegaan. Het nadeel van gips is dat ook andere botten en gewrichten worden vastgezet, hetgeen kan leiden tot verslapping van de spieren en verstijving van de gewrichten. Het voordeel van operatieve behandeling is dat botstukken zo stevig aan elkaar worden gezet, dat patiënten direct weer kunnen gaan oefenen. Hierdoor worden verslapping van de spieren en botontkalking voorkomen.

Het nadeel van operatieve behandeling is het moeten maken van een wond met alle complicaties die daar weer aan kleven, zoals wondinfectie, bloeding, trombose en dergelijke. Een goede fractuurgenezing verloopt via een bepaald patroon. Bij dit proces kunnen zich storingen voordoen.

Van belang voor voorspoedige fractuurgenezing is een goede bloedvoorziening van de botstukken. Ook is het belangrijk dat er niet te veel weefselschade is opgetreden. Infectie (bijvoorbeeld bij een gecompliceerde botbreuk), leeftijd van de patiënt en voedingstoestand kunnen van invloed zijn op de fractuurgenezing. Onvoldoende stabilisatie van de botstukken kan eveneens aanleiding zijn voor stoornissen in de fractuurgenezing.

Gebrek aan belasting kan de botaanmaak afremmen. Gedoseerd belasten van het bot zal de fractuurgenezing bevorderen. Leidt dit alles echter niet tot het gewenste resultaat, dan zal worden overgegaan tot stimulatie van de fractuurgenezing door weinig intensieve geluidsgolven. Indien hiermee geen resultaat wordt geboekt, zal worden overgegaan tot bottransplantatie.

Gezond leven en lichaamsbeweging kan botbreuken voorkomen en ertoe bijdragen dat een fractuur snel geneest.